زخم بستر که به آن زخم فشاری نیز گفته میشود، آسیبهایی است که به دلیل فشار طولانیمدت روی پوست ایجاد میشود. این زخمها عمدتاً در نقاطی از بدن که استخوانها نزدیک به سطح پوست هستند، مانند پشت، پاشنهها، باسن و آرنجها به وجود میآیند. افرادی که مدت زمان زیادی در یک وضعیت ثابت قرار میگیرند، مانند بیمارانی که در بستر هستند یا کسانی که ناتوانی حرکتی دارند، بیشتر در معرض این مشکل قرار دارند.
عوامل ایجاد زخم بستر
فشار مستمر: فشار طولانیمدت به یک ناحیه از بدن باعث کاهش جریان خون در آن منطقه میشود که در نتیجه بافت پوست آسیب میبیند.
اصطحکاک: حرکتهای مکرر بدن روی سطوح زبر میتواند به پوست آسیب زده و خطر بروز زخم بستر را افزایش دهد.
رطوبت: رطوبت ناشی از عرق، ادرار یا مدفوع میتواند پوست را نرم کرده و آن را مستعد آسیب کند.
کمبود تغذیهای: عدم دریافت مواد مغذی کافی، به ویژه پروتئینها، به فرآیند ترمیم پوست آسیب میزند و خطر زخم بستر را افزایش میدهد.
حرکت محدود: افرادی که قادر به حرکت نیستند و به مدت طولانی در یک وضعیت ثابت قرار دارند، بیشتر در معرض خطر قرار دارند.
روشهای جلوگیری از زخم بستر
تغییر موقعیت بدن:
افراد باید به طور منظم موقعیت خود را تغییر دهند. این کار میتواند فشار را از نواحی مختلف بدن کاهش دهد و از آسیب به پوست جلوگیری کند. پیشنهاد میشود هر دو ساعت یکبار وضعیت بدن تغییر کند.
استفاده از تشک و بالشتکهای ضد فشار:
استفاده از تشکهای مخصوص و بالشتکهایی که فشار را توزیع میکنند، میتواند کمک بزرگی به جلوگیری از بروز زخم بستر کند.
حفظ بهداشت پوست:
تمیز و خشک نگه داشتن پوست از اهمیت زیادی برخوردار است. استفاده از محصولات ملایم برای شستشو و جلوگیری از رطوبت اضافی بسیار مهم است.
همچنین از پوشیدن لباسهای تنگ و استفاده طولانیمدت از پوشکهای نایلونی خودداری کنید.
تغذیه مناسب:
تغذیه مناسب و مصرف پروتئینها، ویتامینها (به ویژه ویتامین C و A) و مواد معدنی (مثل روی و آهن) به ترمیم بافتهای آسیبدیده کمک میکند و احتمال بروز زخم بستر را کاهش میدهد.
مراقبتهای پزشکی:
نظارت منظم و روزانه توسط پرستار یا مراقب به شناسایی تغییرات اولیه در پوست و پیشگیری از گسترش زخم بستر کمک میکند.
در صورت مشاهده علائم اولیه مانند قرمزی یا تورم، باید اقدامات درمانی به سرعت انجام شود.
افزایش تحرک:
برای افرادی که قادر به حرکت هستند، انجام فعالیتهای بدنی مانند جابجایی و تمرینات فیزیکی میتواند از فشار روی نواحی خاص بدن جلوگیری کند.
استفاده از پدها و لباسهای محافظ:
در برخی موارد، استفاده از پدهای مخصوص یا لباسهای محافظ میتواند از آسیبهای فشاری در نواحی خاص بدن جلوگیری کند.
علائم اولیه زخم بستر
قرمزی یا تغییر رنگ پوست در ناحیه تحت فشار
احساس درد یا سوزش در ناحیه آسیبدیده
تغییر در دمای پوست (گرم یا سرد بودن)
تورم و حساسیت در ناحیه آسیبدیده
درمان زخم بستر
اگر زخم بستر ایجاد شد، درمان به نوع و شدت زخم بستگی دارد. درمانها شامل:
استفاده از پانسمانهای خاص برای حفظ رطوبت و جلوگیری از عفونت
استفاده از داروهای ضدعفونیکننده برای جلوگیری از عفونت باکتریایی
تغییر مداوم وضعیت بدن و استفاده از تجهیزات کاهش فشار
در موارد شدید، جراحی برای ترمیم بافتهای آسیبدیده ممکن است ضروری باشد.
با رعایت این نکات، میتوان از بروز زخم بستر جلوگیری کرد یا در صورت ایجاد، از پیشرفت آن جلوگیری نمود.






